mobile

ग्रेटवाल, रञ्जना लिपि र आश्चर्यहरू

By Anu Rana on May 20,2019 - 10:40

चीनको ग्रेटवालमा नेपाली रञ्जना लिपि भेटिनु नेपालीहरूका लागि अर्को आश्चर्य बनेको छ । यो लिपि नेवारी भाषाको सबैभन्दा पुरानो लिपि र यस अर्थमा नेपालको पुरानो लिपि हो, ग्रेटवालजस्तो प्राचीन मानव निर्मित पर्खालमा यो लिपि भेटिनुले नेपालीका मनमा आश्चर्य मात्र होइन, खोज तथा अनुसन्धानको कौतुहलता नै जागेको छ ।

नेपालबाट आफ्नो अपनत्व र पहिचान बोकेको रञ्जना लिपि लोप हुन लागेको र यस्को यसको खोजी र जिज्ञासुहरूका लागि पढाइ सिकाइको प्रक्रिया पनि सुरु गरिएको पाइन्छ । नेपाली खस भाषा पनि अब त क्रमशः किनारा लाग्दै जाने प्रक्रिया सुरु हुन थालेको छ । विश्वबजारमा नेपालको पहुँच नभए पनि विश्वबजारको उपभोक्ता भएकाले नेपालीहरूमा नेपाली भाषाको मोह कम हुन गएको हो । धेरै कुरामा त विश्वबजारले पनि निर्णय लिने र निर्णायक हुने गरेको छ ।

प्राचीन समयमा निर्मित चीनको ग्रेटवालमा पाइएको नेपाली रञ्जना लिपिले नेपालीहरूलाई विश्वमा चिनाउने काम गरेको छ । तर, यसको प्रचारप्रसार र थप खोजी जरुरी छ । यसै प्रसंगलाई कोट्याउँदा नेपाली चेली भृकुटीको विवाह तिब्बतका स्रोङचङ गम्पोसँग गरिदिएको ऐतिहासिक रुप रही आएको छ ।

 चीनमा फैलिएको पगोडा शैली र पगोडा शैलीमा निर्माण भएका त्यहाँको भौतिक संरचनाहरू हाल चीनका लागि पर्यटकीय आकर्षणका स्रोत बन्न पुगेका छन् । यो शैली भृकुटीसँगै तिब्बतमा पठाइएका नेपाली कलाकार अरनिकोको देन हो । हाल पनि चिनियाँहरू यो पगोडा शैलीलाई नेपाली शैली भनेर बुझ्ने गर्दछन् । तर, नेपालमा भने उक्त शैली लोप  हुँदै गएको छ । बरु पश्चिमा भौतिक पूर्वाधार निर्माणका मोडलहरूले क्रमशः सिंगो देशलाई च्याप्दै लगेको पाइन्छ ।

यी पुराना निर्माण शैलीहरू लोप हुने क्रमसँगै नेपालबाट लोप भएको रञ्जना लिपि प्राचीन मानव निर्मित ग्रेटवालमा पाइनु निकै खुसी र आश्चर्यको विषय बनेको छ । हाल चीनसँगको नेपालको चलिआएको शान्ति र मैत्री सम्बन्धमाथि केही प्रश्नहरू उठिरहँदा यो लिपि पाइनु र पहिचान गरिनुले नेपाल–चीन सम्बन्ध थप प्रगाढ बनाउने देखिन्छ ।

चीनको ग्रेटवाल आफंैमा विश्वका आश्चर्यमध्ये एक हो । मानव निर्मित आश्चर्यहरूमा यो निकै चर्चित र व्यापक रुप्मा रहेको छ । मानिसहरूले ग्रेटवाल भन्ने बित्तिकै चीनको त्यो भीमकाय पर्खाललाई सम्झन पुग्छन् । पृथ्वीमा देखिने अरू केही मानव निर्मित कुरा छ भने त्यो चीनको ग्रेटवाल नै हो । यसलाई विश्वको सम्पदामा सूचीकृत गरिएको छ । यो मानिसले बनाएको संसारको सबैभन्दा लामो पर्खाल पनि हो । यसको लम्बाइ २१ हजार १ सय ९६.१८ किलोमिटर रहेको छ ।

यो पर्खाल बनाउँदा सैयौं वर्ष लागेको र यो ६ वटा विभिन्न वंशका राजाहरूले राज्य गर्दा निरन्तर रूपमा थप्दै र बनाउँदै लगेका थिए । यो २ हजार ३ सय वर्ष पुरानो रहेको छ । बेलाबेलामा विभिन्न ठाउँहरूमा बनाइएका पर्खालहरूलाई ‘क्विन वंश’को राजाहरूका पालामा जोडेर एउटै लामो भीमकाय पर्खालको स्वरूप दिइएको थियो । क्विन वंशको समयलाई चिनियाँ इतिहासमा सबैभन्दा महœवपूर्ण समयका रूपमा लिइन्छ ।

 

 

 

 

ट्याग -  ग्रेटवाल , रञ्जना लिपि र आश्चर्यहरू

LATEST NEWS

SUGGESTED ARTICLES

img